Trần Việt Hùng, Nguyên Phó Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, Cố vấn Cấp cao Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam
Phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành trụ cột chiến lược trong tiến trình nâng cao năng suất lao động, tái cấu trúc mô hình tăng trưởng và định vị vị thế quốc gia. Mục tiêu trở thành nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045 đòi hỏi không chỉ quyết tâm chính trị, mà còn cần những cách làm mới, dám thử nghiệm, dám chịu trách nhiệm, kiên trì theo đuổi các lĩnh vực công nghệ chưa có tiền lệ.
Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Đây là nghị quyết có ý nghĩa nền tảng, mở ra tư duy phát triển mới, tạo cơ sở để Trung ương Đảng, Chính phủ và Quốc hội ban hành hàng loạt quyết sách mang tính chiến lược.
Nghị quyết không chỉ thúc đẩy chuyển biến sâu rộng trong toàn xã hội, mà còn xác lập cách tiếp cận khoa học đối với các lĩnh vực công nghệ chiến lược, làm tiền đề cho việc hoàn thiện thể chế, hình thành khung pháp lý và định hướng phát triển dài hạn.
Đứng trước đòi hỏi đó, VBA lựa chọn hướng tiếp cận thận trọng, kỹ lưỡng, đặt hiệu quả làm tiêu chí xuyên suốt. Hiệp hội chủ động nghiên cứu, xây dựng, đề xuất chính sách; tham gia tư vấn, phản biện các nội dung liên quan đến công nghệ Blockchain, công nghiệp công nghệ số, tài sản mã hóa và mô hình sàn giao dịch.
Quá trình phối hợp với các bộ, ban, ngành được triển khai theo hướng bài bản, từng bước tạo dựng niềm tin, chuyển hóa những vấn đề từng bị coi là mới mẻ, khó tiếp cận thành các nội dung chính sách cụ thể.
Đến nay, nhiều định hướng lớn đã dần được hiện thực hóa ở tầm quốc gia. Cùng với Nghị quyết 57, Chiến lược quốc gia về ứng dụng và phát triển công nghệ chuỗi khối Blockchain (Quyết định 1236/QĐ-TTg, ngày 22/10/2024) đã xác lập rõ vai trò của Blockchain trong tổng thể chiến lược phát triển công nghệ.
Các chỉ đạo của lãnh đạo cấp cao về quản lý tiền kỹ thuật số dưới dạng tài sản ảo, thí điểm sàn giao dịch, đưa giao dịch tài sản mã hóa vào quản lý, hoàn thiện quy định về tài sản số, cùng với việc Quốc hội thông qua Luật Công nghiệp công nghệ số (tháng 5/2025) cho thấy tư duy quản lý đã chuyển sang hướng chủ động, có kiểm soát, phù hợp với yêu cầu phát triển mới.
Trong bối cảnh đó, việc hình thành và phát triển Hiệp hội Blockchain Việt Nam, nay là Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) từ tháng 4/2022 đến giữa năm 2024, diễn ra trong điều kiện nhiều lĩnh vực còn rất mới. Blockchain, tiền ảo, tài sản mã hóa chưa phải là mối quan tâm ưu tiên của không ít cơ quan quản lý nhà nước. Những vấn đề Hiệp hội đặt ra và kiên trì theo đuổi đều chưa có tiền lệ, vừa đòi hỏi bản lĩnh, vừa yêu cầu sự thận trọng và cách tiếp cận bài bản có mục tiêu.
Trong quá trình ấy, sự khích lệ có trách nhiệm từ lãnh đạo Chính phủ vào tháng 3/2024 mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khi đó, một lãnh đạo Chính phủ đã chia sẻ: “Tôi thích cái mới mẻ và dám hành động của các bạn. Nếu thành công thì các bạn sẽ giàu có”. Lời động viên này không mang tính cổ vũ đơn thuần, mà thể hiện cách nhìn cởi mở đối với những nỗ lực tiên phong, đồng thời đặt ra yêu cầu rõ ràng về hiệu quả và trách nhiệm xã hội của VBA.
Song song với quá trình tham gia góp ý chính sách, Hiệp hội tham gia tư vấn cùng BCG trong quá trình xây dựng Mạng Dịch vụ Đa chuỗi Blockchain Việt Nam (VBSN) – dự án do Công ty 1Matrix triển khai, từng bước hình thành hạ tầng kỹ thuật phục vụ phát triển Blockchain ở quy mô quốc gia. Cách tiếp cận này, thể hiện sự gắn kết giữa nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và định hướng chính sách trong cùng một lộ trình triển khai.
Trước yêu cầu ngày càng cao, VBA liên tục rà soát phương hướng hoạt động theo tầm nhìn dài hạn, tập trung vào những việc thiết thực, có trọng tâm, phù hợp với năng lực cốt lõi. Hiệp hội không chạy theo xu hướng ngắn hạn, chú trọng dự báo biến động, chuẩn hóa theo chuẩn mực quốc tế, thúc đẩy minh bạch thị trường, kiên định theo đuổi mục tiêu đã xác lập.
Việc lựa chọn thành viên được đặt trên tiêu chí thực chất và hiệu quả, nhằm tạo nền tảng phát triển bền vững. Cơ cấu tổ chức được điều chỉnh để đáp ứng yêu cầu mới, cập nhật tri thức liên tục, nâng cao năng lực tự đổi mới, tránh nguy cơ tụt hậu.
Thực tiễn hoạt động cho thấy vai trò và vị thế của VBA ngày càng được khẳng định. Từ chỗ chủ động đề xuất tham gia, VBA đã được mời tham gia sâu vào quá trình xây dựng và thẩm định các văn bản pháp luật liên quan.
Uy tín chuyên môn được ghi nhận tại các hội thảo khoa học cấp quốc gia, đồng thời thể hiện qua các hoạt động phát triển nhân lực, thúc đẩy sản phẩm và ứng dụng công nghệ cụ thể. Việc gắn kết chặt chẽ với các bộ, ngành và địa phương, đặc biệt là Thành phố Đà Nẵng, cùng quá trình xây dựng niềm tin với các đối tác quốc tế cho thấy vai trò ngày càng rõ, từng bước khẳng định được vị trí của Hiệp hội trong hệ sinh thái công nghệ số Việt Nam.
Con đường phía trước còn nhiều thách thức, song sự lựa chọn đúng hướng đi, dám hành động – dấn thân và kiên trì vượt khó là những giá trị đã được kiểm chứng qua thực tiễn.
Trên nền tảng chính sách ngày càng hoàn thiện và quyết tâm đổi mới từ bên trong, VBA có cơ sở tiếp tục đóng góp thiết thực cho sự nghiệp phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của đất nước./.