Thế giới đang trải qua một trong những bước ngoặt quan trọng nhất kể từ khi Internet ra đời. Dữ liệu trở thành tài sản chiến lược và Blockchain trở thành tiêu chuẩn công nghệ cho việc xác thực, quản trị và hạ tầng số nền tảng. Sự ra đời của Mạng Dịch vụ Đa chuỗi Blockchain Việt Nam (VBSN) không chỉ góp phần đưa Việt Nam làm chủ công nghệ lõi, làm chủ dữ liệu và tài sản số, mà còn chuyển dịch từ vị thế người dùng hàng đầu thành trung tâm sáng tạo công nghệ khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Làn sóng chuyển dịch tài sản số toàn cầu
Trong một thập niên vừa qua, kinh tế số đã vươn lên trở thành một trong những động lực tăng trưởng cốt lõi của nhiều nền kinh tế toàn cầu, đặc biệt là ở các quốc gia đang phát triển.
Theo báo cáo 2024 của World Bank, kinh tế số hiện chiếm khoảng 15% GDP toàn cầu, tương đương 16 nghìn tỷ USD, và có tốc độ tăng trưởng nhanh gấp 2,5 lần so với GDP truyền thống trong vòng 15 năm qua. Ở nhiều quốc gia, sự dịch chuyển sang nền kinh tế số – thông qua thương mại điện tử, dịch vụ tài chính số, chính phủ điện tử, dữ liệu và công nghệ mới – đã thúc đẩy năng suất lao động, gia tăng hiệu quả kinh doanh, và mở rộng quy mô thị trường.
Trong đó, tài sản mã hóa nổi lên như một phân khúc chiến lược, với tiềm năng định hình lại cấu trúc hệ thống tài chính toàn cầu. Nhiều Trung tâm tài chính quốc tế như Singapore, Dubai hay London đã sớm xây dựng khung pháp lý riêng cho tài sản mã hóa, coi đây là một lợi thế cạnh tranh trong việc thu hút dòng vốn và công nghệ.
Nhiều định chế ngân hàng lớn trên thế giới đã nhanh chóng nắm bắt làn sóng này và đã bắt đầu ứng dụng Blockchain nhằm nâng cao hiệu quả, minh bạch và tốc độ xử lý giao dịch tài chính từ rất sớm. JPMorgan Chase bắt đầu phát triển bộ phận Blockchain từ khoảng năm 2020 với nền tảng Onyx và đồng JPM Coin phục vụ thanh toán nội bộ và xuyên biên giới. Trước đó, ngân hàng HSBC đã sử dụng Blockchain trong tài trợ thương mại từ cuối tháng 3/2019, thực hiện giao dịch Blockchain LC đầu tiên giữa Australia và Trung Quốc.
Ở cấp độ quốc gia và khu vực, một số nền kinh tế tiên phong đã nhanh chóng nắm bắt và coi Blockchain là giải pháp hạ tầng nền tảng để giải quyết các bài toán về hạ tầng dịch vụ số, quản lý hành chính, kết nối dữ liệu nhằm tối ưu hiệu suất, đảm bảo minh bạch.
Trong đó, đáng kể nhất là Liên minh châu Âu đã triển khai Hạ tầng Blockchain châu Âu (EBSI) để phục vụ việc định danh công dân số xuyên biên giới và quản lý bằng cấp giáo dục, đưa Blockchain trở thành hạ tầng vượt trội cho dịch vụ công. Tương tự, Trung Quốc đã tích cực phát triển Mạng BSN từ 2019 và thử nghiệm tiền kỹ thuật số của Ngân hàng Trung ương nước này (e-CNY) với tổng giá trị giao dịch đã vượt mốc 1.000 tỷ USD.
Làn sóng chuyển dịch trên kéo theo quy mô kinh tế khổng lồ và những cơ hội tăng trưởng bùng nổ chưa từng được biết đến trước đó. Chỉ tính riêng thị trường RWA ước tính sẽ đạt mốc 19 nghìn tỷ USD vào năm 2033 (theo Boston Consulting Group), đặt ra yêu cầu cấp bách cho các quốc gia trong việc xây dựng hạ tầng số chủ quyền.
Việt Nam trước vận hội xác lập vị thế mới trong kỷ nguyên tài sản số
Với quy mô dân số trên 100 triệu người, cơ cấu dân số vàng và mức độ chấp nhận tài sản mã hóa cao hàng đầu thế giới, Việt Nam hiện được coi là một trong những thị trường năng động nhất trong lĩnh vực tài sản mã hóa. Tuy nhiên, ẩn sau sự sôi động đó là một thực tế đáng suy ngẫm: Hạ tầng Blockchain nội địa gần như còn bỏ ngỏ.
Phần lớn sản phẩm và ứng dụng do người Việt phát triển hiện vẫn phải vận hành trên các nền tảng và trung tâm dữ liệu ở nước ngoài, kéo theo nguy cơ thất thoát nguồn lực, chảy máu chất xám và ngoại tệ, tiềm ẩn rủi ro về an ninh, chủ quyền dữ liệu và tính bền vững trong dài hạn.
Trong bối cảnh đó, Mạng VBSN ra đời với sứ mệnh xây dựng hạ tầng Blockchain quốc gia, góp phần đưa Việt Nam làm chủ công nghệ lõi, đảm bảo chủ quyền về dữ liệu và tài sản số, tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, thúc đẩy phát triển kinh tế số khu vực tư nhân. VBSN là bước đi chiến lược, cụ thể hóa nhiệm vụ xây dựng mạng Blockchain Layer 1 “Make in Vietnam” như đã cam kết tại Diễn đàn quốc gia Phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam lần thứ VI, ngày 15/1/2025 với sự chứng kiến của Tổng Bí thư Tô Lâm.
Khẳng định chủ quyền công nghệ, dữ liệu và tài sản số từ Mạng Dịch vụ Đa chuỗi Blockchain Việt Nam (VBSN)
Theo ông Phan Đức Trung, Chủ tịch VBA, Chủ tịch 1Matrix, VBSN là một tầm nhìn chiến lược nhằm đưa Việt Nam chuyển mình từ vai trò người dùng tích cực sang vị thế trung tâm đổi mới sáng tạo Blockchain trong khu vực. Dựa trên nền tảng công nghệ sổ cái phân tán, VBSN được xây dựng như một hạ tầng mở, cho phép bổ trợ cùng các trung tâm dữ liệu truyền thống của nhà nước và doanh nghiệp.
Qua đó, hình thành một hệ sinh thái Blockchain quốc gia do Việt Nam làm chủ hoàn toàn về công nghệ lõi, dữ liệu với chi phí thấp, bảo mật cao, có khả năng kết nối linh hoạt với các mạng Blockchain khu vực và toàn cầu.
“Mạng VBSN là bước khởi đầu quan trọng và là cơ hội rộng mở dành cho những người tin tưởng vào tương lai của công nghệ, của đất nước và của chính mình. Từ những nỗ lực bền bỉ trong việc xây dựng hệ sinh thái Blockchain Việt Nam, một nền kinh tế số tự chủ, đổi mới và phát triển bền vững sẽ dần được hình thành, góp phần thay đổi tích cực cuộc sống của người dân”, ông Trung nhấn mạnh.
VBSN được thiết kế theo hình đa chuỗi, tối ưu cho khả năng mở rộng, bảo mật và liên thông, đáp ứng nhu cầu số hóa dài hạn, giúp doanh nghiệp phát triển ứng dụng mà không phải đầu tư lại hạ tầng, đồng thời tăng khả năng quản lý, giám sát minh bạch cho cơ quan quản lý nhà nước.
Với kiến trúc 5 tầng, bao gồm Tầng dữ liệu, Tầng Blockchain Layer-1, Tầng công cụ tiện ích kỹ thuật, Tầng nghiệp vụ và Tầng ứng dụng, VBSN cung cấp nền tảng chia sẻ dữ liệu liên bộ – liên ngành và các doanh nghiệp trong khi vẫn đảm bảo chủ quyền dữ liệu của từng đơn vị, giảm chi phí đầu tư hạ tầng dữ liệu, tăng năng suất vận hành, hỗ trợ xây dựng kinh tế số và chính phủ số. VBSN triển khai nền tảng Node-as-a-Service (NaaS) và Blockchain-as-a-Service (BaaS) cho phép các đơn vị triển khai nhanh chóng các ứng dụng Blockchain, giảm 80-90% thời gian và chi phí phát triển so với trước đây.
Mạng VBSN gồm 6 Layer 1, có thể đạt tốc độ tối đa 300.000 TPS (giao dịch/giây), tốc độ giao dịch ổn định khoảng 20.000 – 40.000 TPS, tuỳ theo mạng và nhu cầu sử dụng. Trong đó, các mạng ứng dụng trong Truy xuất nguồn gốc, bảo hiểm, thanh toán vi mô đạt tốc độ ổn định khoảng 50.000 TPS, đạt tối đa 300.000 TPS; Lĩnh vực Thanh toán vi mô đạt tốc độ ổn định 10.000 TPS, tốc độ cao nhất trên 100.000 TPS.
Tốc độ mạng ứng dụng trong các ngành nghề khác như Tài chính ngân hàng, DID, Y tế, Giáo dục,.. có thể đạt tối đa 10.000 TPS. Hệ thống được kết nối liên thông qua cầu nối đa chuỗi, đảm bảo an toàn thông tin theo các tiêu chuẩn của Việt Nam và thế giới như Luật Bảo vệ dữ liệu 2024, Luật Bảo vệ Dữ liệu cá nhân 2025, Tiêu chuẩn toàn cầu về an ninh thông tin ISO/IEC 27001 và Tiêu chuẩn bảo vệ quyền riêng tư 27701.
Sau 10 tháng triển khai tích cực, Mạng VBSN đã đạt được những thành tựu ban đầu và được báo cáo trực tiếp với Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Phạm Minh Chính và các lãnh đạo Đảng, Chính phủ tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Chính phủ lần thứ I nhiệm kỳ 2025 – 2030 (ngày 13/10/2025).
Tổng Bí thư nhận định, đây chính là cơ hội ứng dụng công nghệ Blockchain để tăng năng suất lao động cho Việt Nam, từ đó thúc đẩy tăng nguồn thu ngân sách.
Với nỗ lực bền bỉ và kiên định, ngày 18/12/2025, ông Phan Đức Trung đã báo cáo những kết quả nổi bật của Mạng VBSN với Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và các lãnh đạo Nhà nước tại Hội nghị sơ kết 01 năm triển khai Chương trình hành động của Chính phủ, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, 05 năm thực hiện Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước, 04 năm triển khai Đề án 06 tại Văn phòng Chính phủ.
Theo đó, Mạng VBSN và các giải pháp Blockchain-as-a-Service đã chính thức được triển khai trong ứng dụng truy xuất nguồn gốc sản phẩm của Bộ Công an và được tích hợp trực tiếp trên nền tảng Định danh điện tử Quốc gia VNeID, góp phần phục vụ các bài toán quản lý nhà nước và dịch vụ công.
Nhiều ứng dụng tiêu biểu khác được xây dựng trên nền tảng VBSN cũng đang tích cực được triển khai như: ChainTracer truy vết các dự án có dấu hiệu đáng ngờ; bản đồ số thí điểm tại TP. Đà Nẵng; xác thực văn bằng, chứng chỉ tại Học viện Kỹ thuật Mật mã; định danh và xác thực phi tập trung (DID/VC) tại một số ngân hàng, tổ chức tài chính lớn; nền tảng xác thực, đăng ký và quản lý quyền sở hữu trí tuệ…
Trước đó, công nghệ Blockchain và Mạng VBSN đã được giới thiệu và đề xuất tích hợp trong hoạt động của Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Ban Chỉ đạo Nghị quyết 57-NQ/TW, UBND TP Đà Nẵng,.. và nhiều cơ quan, đơn vị khác.
nhà nước, 4 năm triển khai Đề án 06 tại Văn phòng Chính phủ ngày 18/12/2025.
Kiên định mục tiêu hạ tầng Blockchain trung lập
Chia sẻ về tầm nhìn dài hạn, ông Phan Đức Trung khẳng định 1Matrix kiên định theo đuổi vai trò hạ tầng Blockchain nền tảng trung lập, đồng hành cùng VBA, BCG và các đối tác độc lập nhằm đưa Blockchain vào thực tiễn theo định hướng sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên được quy định tại Quyết định 2815/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 28/12/2025.
Để thực hiện mục tiêu này, trong năm 2026, công ty 1Matrix sẽ tái cấu trúc theo hướng tập trung vào mô hình Blockchain-as-a-Service (BaaS) phục vụ chung cho cả ba khu vực: Khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp và dịch vụ công. Cụ thể, ông Phan Đức Trung đã hoàn tất việc tiếp nhận toàn bộ phần vốn góp của các cổ đông trước đó tại 1Matrix.
Trên cơ sở đó, 1Matrix chính thức tiếp nhận và tiếp tục đảm nhiệm đầy đủ các vai trò, trách nhiệm và cam kết triển khai VBSN trong giai đoạn trước, trọng tâm là nâng cao năng lực vận hành hạ tầng dài hạn, có khả năng mở rộng ở quy mô quốc gia và kết nối linh hoạt với hệ thống quốc tế, trên nguyên tắc ưu tiên bảo đảm chủ quyền số và lợi ích quốc gia.
Theo ông Trung, vai trò dẫn dắt của Bộ Khoa học và Công nghệ, cùng sự phối hợp chặt chẽ của các bộ, ngành trong quá trình xây dựng tiêu chuẩn và phát triển hạ tầng Blockchain quốc gia sẽ là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của lĩnh vực này trong giai đoạn chuyển đổi số quốc gia.
“Các chính sách lớn của Đảng như Nghị quyết 57-NQ/TW cũng như sự thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Bộ Khoa học và Công nghệ là nền tảng quan trọng để Việt Nam làm chủ hoàn toàn hạ tầng dữ liệu, hạ tầng Blockchain đa chuỗi và các sản phẩm công nghệ lõi, đáp ứng yêu cầu về chủ quyền dữ liệu, an toàn thông tin và tuân thủ pháp luật”, ông Phan Đức Trung nhấn mạnh.
Trong giai đoạn mới, 1Matrix nhấn mạnh sự đồng hành của VBA – tổ chức xã hội nghề nghiệp thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ – trong điều phối hệ sinh thái, thúc đẩy tiêu chuẩn hóa và triển khai ứng dụng Blockchain theo mô hình white-label, đề cao tinh thần đồng kiến tạo. Trong đó, các đối tác và liên doanh đóng góp nghiệp vụ ngành, thị trường và kênh triển khai và trải nghiệm người dùng trên các hệ thống, thương hiệu hiện hữu. 1Matrix đóng vai trò cung cấp hạ tầng tích hợp công nghệ Blockchain vào các sản phẩm công nghệ cần Blockchain.
Triển vọng top 3 toàn cầu và lộ trình chuyển giao quyền quản trị Mạng VBSN
Đánh giá về định hướng mới, Boston Consulting Group (BCG) – đơn vị tư vấn chiến lược cho VBSN – cho rằng cách tiếp cận của 1Matrix là phù hợp để triển khai Blockchain ở quy mô lớn trong bối cảnh yêu cầu cao về an ninh, chủ quyền dữ liệu và khả năng mở rộng.
“Việc 1Matrix tập trung phát triển giải pháp toàn diện Blockchain-as-a-Service, giữ đúng vai trò hạ tầng trung lập và mở rộng thông qua mô hình white-label liên doanh là hướng đi phù hợp để Blockchain được triển khai ở quy mô quốc gia một cách có kiểm soát, đồng thời tạo ra giá trị dài hạn cho cả khu vực dịch vụ công và tư”, ông David Chan, Giám đốc Điều hành BCG Hồng Kông nhận định.
“Quá trình xây dựng VBSN kế thừa, phát huy các ưu điểm của các mạng dịch vụ Blockchain hiện nay như Hạ tầng Dịch vụ Blockchain Châu Âu (EBSI) và Mạng Blockchain Trung Quốc (BSN), đảm bảo khả năng tích hợp mạng Blockchain toàn cầu và tối ưu các công nghệ hiện đại nhất, giúp giải các bài toán về bảo mật, khả năng mở rộng, tính phi tập trung… một cách linh hoạt và vượt trội hơn những mô hình khác”, ông David Chan chia sẻ.
EBSI được triển khai từ năm 2018 nhằm phát triển một hạ tầng Blockchain phục vụ khu vực công trên phạm vi toàn EU với 4 lĩnh vực ưu tiên phát triển: Chứng thực và công chứng số, Quản lý văn bằng, Danh tính tự chủ châu Âu và Chia sẻ dữ liệu tin cậy. BSN ra đời năm 2019, là sự kết hợp giữa Nhà nước, các tập đoàn viễn thông và 6 ngân hàng lớn Trung Quốc nhằm cung cấp cơ sở hạ tầng để các doanh nghiệp, nhà phát triển dễ dàng xây dựng và triển khai ứng dụng Blockchain.
Ông David Chan cũng bày tỏ sự kỳ vọng và tin tưởng VBSN sẽ sớm gia nhập top 3 các Mạng dịch vụ Blockchain trên thế giới, giúp giải quyết các bài toán công – tư, góp phần thiết thực trong thúc đẩy kinh tế Việt Nam.
Chia sẻ về lộ trình phát triển dài hạn, ông Phan Đức Trung cho biết, VBSN không phải là một nền tảng khép kín, mà là một mạng lưới mở có chủ quyền, sẵn sàng kết nối sâu rộng với hệ sinh thái Blockchain khu vực và toàn cầu, đồng thời được vận hành trên cơ chế quản trị chặt chẽ, minh bạch và bền vững.
Theo lộ trình, đến năm 2030, hệ sinh thái VBSN sẽ được hoàn thiện và chuyển giao mô hình quản trị cho một liên minh đa bên gồm Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội – bảo đảm sự kế thừa, ổn định và chủ quyền lâu dài của hạ tầng số quốc gia, ông Trung nhấn mạnh. /.