Từ ứng dụng truy xuất nguồn gốc hóa chất, tiền chất dưới sự quản lý vận hành của C06, Bộ Công an, Blockchain Layer-1 VNIDChain sẽ tiếp tục được mở rộng triển khai sang các lĩnh vực khác tiềm năng như nông nghiệp, y tế, thời trang, hàng xa xỉ… nhằm tăng cường minh bạch chuỗi cung ứng, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước, tạo động lực phát triển kinh tế số Việt Nam.
Lấp khoảng trống phân mảnh dữ liệu trong truy xuất nguồn gốc
Việt Nam đang ở ngưỡng cửa của một cuộc chuyển đổi số toàn diện, nơi kinh tế số không chỉ là mục tiêu mà đã trở thành động lực tăng trưởng cốt lõi.
Năm 2024, kinh tế số Việt Nam đóng góp khoảng 18,3% GDP, tốc độ tăng trưởng vượt 20%/năm, cao gấp 3 lần tốc độ tăng trưởng GDP, nhanh nhất Đông Nam Á.
Sự bùng nổ đó được thúc đẩy mạnh mẽ bởi thương mại điện tử và tốc độ thanh toán không dùng tiền mặt với tốc độ tăng trưởng hàng năm hơn 50%, dẫn đầu Đông Nam Á.
Thương mại điện tử bán lẻ năm 2024 đạt doanh thu 25 tỷ USD, tăng khoảng 20%, đưa Việt Nam vào top 10 quốc gia có tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử hàng đầu thế giới.
Trong môi trường giao dịch số hóa và tốc độ cao này, niềm tin của người tiêu dùng và tính minh bạch của hàng hóa là yếu tố sống còn. Truy xuất nguồn gốc hàng hóa đã trở thành xương sống của chuỗi cung ứng thông minh. Tuy nhiên, hệ thống này tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều bất cập lớn, làm giảm hiệu quả quản lý thị trường, chống gian lận thương mại và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Đầu tiên là tình trạng phân mảnh và thiếu liên thông dữ liệu. Nhiều địa phương và doanh nghiệp đã triển khai đa dạng các loại hình phục vụ truy xuất và chống giả mạo nguồn gốc như tem chống giả vật lý Hologram, tem vỡ, tem nhiệt; mã QR code và mã số mã vạch; tem điện tử đi kèm SMS xác thực; hệ thống truy xuất riêng của địa phương/doanh nghiệp. Tuy nhiên, phần lớn vẫn mang tính cục bộ, phân mảnh khi chưa thống nhất mã định danh trên toàn quốc. Điều này tạo ra các “ốc đảo số” và giảm hiệu quả quản lý chuỗi cung ứng, đặc biệt khi hàng hóa trải qua nhiều mắt xích phức tạp từ nhà cung cấp nguyên liệu, nhà máy chế biến, đơn vị phân phối đến hệ thống bán lẻ. Thiếu thông tin hoặc thông tin không đầy đủ ở bất kỳ mắt xích nào cũng có thể dẫn đến rủi ro về chất lượng, an toàn thực phẩm và gian lận thương mại.
Thứ hai, nhiều hệ thống chỉ lưu trữ dữ liệu dạng tĩnh và không thể xác minh độc lập. Dữ liệu truyền thống dễ bị chỉnh sửa, không được cập nhật theo thời gian thực. Điều này gây khó khăn khi cần truy vết nhanh trong các trường hợp khẩn cấp như sự cố an toàn thực phẩm hoặc thu hồi sản phẩm. Tại các quốc gia phát triển, truy xuất nguồn gốc đã được tích hợp với hệ thống AI để phân tích dữ liệu, phát hiện bất thường và hỗ trợ cơ quan quản lý đưa ra cảnh báo sớm.
Trong bối cảnh đó, sự phát triển của công nghệ Blockchain đã tạo ra khả năng hình thành các hạ tầng dữ liệu tin cậy, minh bạch và có thể xác minh độc lập, đóng vai trò nền tảng cho quản trị số, kinh tế số và thương mại hiện đại. Với cấu trúc phân tán giúp loại bỏ điểm tập trung dễ bị tấn công, Blockchain bảo đảm mọi thông tin, từ dữ liệu dân cư, sản xuất đến thương mại đều được ghi nhận và xác minh bởi nhiều nút trong hệ thống, không thể bị thay đổi.
VNIDChain ra đời với thiết kế của một Blockchain Layer-1 cấp phép, hướng tới mục tiêu trở thành hạ tầng dữ liệu quốc gia tin cậy, nền tảng ứng dụng truy xuất nguồn gốc và xác thực chuỗi cung ứng.
Được thiết kế tối ưu trong tổng thể Mạng Dịch vụ Đa chuỗi Blockchain Việt Nam (VBSN), VNIDChain góp phần bảo đảm chủ quyền dữ liệu, khả năng xác minh độc lập cho cơ quan quản lý và các doanh nghiệp.
Đối với người tiêu dùng, VNIDChain góp phần củng cố niềm tin vào thông tin sản phẩm nhờ dữ liệu được lưu trên Blockchain bất biến. Người dùng có thể tự xác minh độc lập mà không phụ thuộc vào doanh nghiệp. Toàn bộ hành trình sản phẩm được minh bạch hóa, tạo nền tảng cho tiêu dùng an toàn và trách nhiệm.
VNIDChain được thiết kế để trở thành Layer-1 chuyên biệt với nhiều tiềm năng có thể giải quyết các bài toán truy xuất phức tạp và đòi hỏi tính pháp lý cao trong nhiều ngành hàng trọng yếu của nền kinh tế, bao gồm: nông nghiệp, y tế, dược phẩm, thời trang, linh kiện điện tử, hàng tiêu dùng nhanh cao cấp, nghệ thuật, , năng lượng tái tạo, hoá chất, tiền chất… Blockchain sẽ ghi nhận minh bạch toàn bộ hành trình của sản phẩm, từ đó dễ dàng truy xuất thông tin.
VNIDCheck của Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06, Bộ Công an) là một trong những ứng dụng đầu tiên của VNIDChain nhằm truy xuất nguồn gốc hóa chất, tiền chất. Tại Lễ công bố “Triển khai thí điểm Giải pháp định danh, truy xuất nguồn gốc hóa chất, tiền chất trên nền tảng VNeID” ngày 16/10/2025, Đại tá Trần Hồng Phú, Phó Cục trưởng Cục C06, cho biết ứng dụng mang lại lợi ích kép, thúc đẩy sự minh bạch và phát triển bền vững. Đối với người dân, đẩy lùi tình trạng hàng giả, hàng nhái, góp phần bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng; dễ dàng truy xuất thông tin minh bạch về sản phẩm và thực hiện phản ánh, cảnh báo trên nền tảng VNeID.
Đối với doanh nghiệp, giải pháp kiểm soát chuỗi cung ứng, minh bạch nguồn gốc xuất xứ để tạo lợi thế cạnh tranh lành mạnh; tạo điều kiện cho việc giảm/miễn thuế và thúc đẩy xuất khẩu. Đối với cơ quan quản lý nhà nước, giải pháp này góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hàng hóa, hóa chất, tiền chất thông qua kết nối liên thông, đồng bộ dữ liệu, hỗ trợ phân tích để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực hóa chất, tiền chất.
Đội ngũ công nghệ xây dựng VNIDChain hướng tới đem lại giá trị chiến lược và kinh tế sâu rộng cho toàn bộ các chủ thể trong nền kinh tế. Đối với cơ quan quản lý nhà nước, VNIDChain cung cấp nguồn dữ liệu không thể chỉnh sửa phục vụ giám sát và hậu kiểm. Cơ chế chứng thực độc lập cho phép xác minh nguồn gốc nhanh chóng mà không cần đối chiếu thủ công. Khả năng liên thông trong VBSN giúp hạ tầng này có thẻ chia sẻ dữ liệu an toàn giữa các bộ ngành.
Đối với doanh nghiệp, VNIDChain đảm bảo toàn vẹn dữ liệu chuỗi cung ứng nhờ ghi nhận sự kiện tức thời và bất biến. Mạng cấp phép giúp giảm chi phí giao dịch, phù hợp triển khai ở quy mô lớn. Kiến trúc Permissioned Ethereum hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn bảo mật và truy xuất quốc tế.
Định hướng thiết kế theo tiêu chí Blockchain tiêu chuẩn quốc gia
Căn cứ vào Chiến lược quốc gia về ứng dụng và phát triển công nghệ Blockchain, tình hình và yêu cầu thực tiễn, VNIDChain được tùy chỉnh sâu sắc để đáp ứng 5 tiêu chí của một Blockchain tiêu chuẩn quốc gia nhằm bảo đảm tính chủ quyền, an toàn, khả năng mở rộng và khả năng tích hợp lâu dài. Trong đó nhấn mạnh vào tính chủ quyền; tính khả dụng, an toàn và bảo mật; tính phân quyền và cấp phép; tối ưu hiệu suất và chi phí; khả năng mở rộng.
VNIDChain được xây dựng dựa trên mã nguồn mở Ethereum, tham chiếu các mô hình Blockchain cấp phép dành cho doanh nghiệp của Enterprise Ethereum Alliance (EEA), các giao thức mã nguồn mở như Hyperledger Besu và FISCO BCOS.
Lựa chọn Ethereum làm nền tảng là bước đi chiến lược, tận dụng độ ổn định (hoạt động liên tục 10 năm không downtime), độ phổ biến và khả năng tương thích cao với hệ sinh thái EVM toàn cầu. Tuy nhiên, cải tiến cốt lõi là chuyển đổi từ mô hình Permissionless sang mô hình Permissioned Ethereum, với cấu trúc phân lớp được tinh chỉnh đặc biệt tại lớp đồng thuận và lớp giao tiếp để bổ sung cơ chế cấp phép, phân quyền truy cập dữ liệu và tối ưu hiệu suất.
VNIDChain sử dụng mô hình đồng thuận lai Proof of Stake – Proof of Authority, tùy chỉnh từ PoS của Ethereum, được kiểm soát bằng một smart contract chứa Access Control List ngay tại genesis block.
Cơ chế cấp phép đảm bảo chỉ các validator và RPC node được cấp quyền mới được tham gia đồng thuận, phù hợp với mô hình vận hành có kiểm soát của Việt Nam. Nhờ cơ chế đồng thuận tối ưu và môi trường cấp phép, VNIDChain đạt hiệu suất vượt trội. Kết quả kiểm chuẩn thực nghiệm ghi nhận: Thông lượng trung bình: 5.000 TPS (giao dịch/giây). Thông lượng tối đa: 20.000 TPS. Hiệu suất này cao hơn khoảng 200 lần so với mạng Ethereum công khai (chỉ 20 TPS L1), đồng thời hướng tới khả năng mở rộng lên 100.000 TPS trong tương lai.
Trong bối cảnh kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng mới, hạ tầng Blockchain ứng dụng truy xuất nguồn gốc VNIDChain đóng vai trò ngày càng quan trọng trong quản lý thị trường, góp phần chống gian lận thương mại, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước, đưa hàng hóa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tại Diễn đàn Quốc gia Phát triển Doanh nghiệp Công nghệ Việt Nam ngày 30/12/2025, Công ty 1Matrix đã giới thiệu ứng dụng truy xuất nguồn gốc tích hợp blockchain trên VBSN và được triển khai trên VNeID với Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cùng các lãnh đạo.Toàn bộ quá trình quét mã truy xuất nguồn gốc sản phẩm được thực hiện với thời gian dưới 1 giây, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tăng năng suất lao động, đồng thời bảo đảm tính minh bạch, chính xác và tin cậy của dữ liệu./.