Phạm Gia Khánh, Chuyên gia Công nghệ, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, Giám đốc Công nghệ, Công ty Cổ phần Nippy Labs
Web3 đang mở ra một lớp Internet mới, nơi quyền sở hữu và giá trị được phân bổ lại một cách hợp lý hơn. Với những bước tiến về chính sách, hạ tầng và ứng dụng thực tế, Việt Nam đang đứng trước cơ hội để tham gia sớm vào xu thế này, thậm chí có thể tạo ra lợi thế trong khu vực.
Làn sóng chuyển đổi của Internet
Internet đang bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi người dùng không chỉ là người tiêu thụ thông tin mà trở thành chủ thể thực sự của các giá trị số.
Từ Web1 cho phép “đọc”, đến Web2 mở rộng thành “đọc và viết”, Web3 hoàn thiện vòng chuyển dịch khi đặt quyền sở hữu vào trung tâm. Điểm khác biệt lớn nhất của Web3 không nằm ở yếu tố kỹ thuật, mà ở tư duy: dữ liệu và tài sản số phải do chính người tạo ra chúng kiểm soát.
Web3 hình thành trên nền tảng ví số, Blockchain và các giao thức phi tập trung. Những công nghệ này giúp người dùng quản lý tài sản, danh tính và dữ liệu của mình một cách độc lập thay vì phụ thuộc vào một số nền tảng lớn như trước. Đó là lý do Web3 được xem như “Internet của quyền sở hữu”. Nhiều dự báo quốc tế cho rằng tài sản số và tài sản token hóa sẽ trở thành một phần đáng kể của thị trường tài chính toàn cầu, bởi chúng mở ra cách thức mới để ghi nhận và chuyển dịch giá trị một cách minh bạch hơn.
Việt Nam đang có không ít lợi thế tự nhiên. Dân số trẻ, tỷ lệ sử dụng thanh toán số cao và cộng đồng công nghệ năng động giúp Web3 được đón nhận khá nhanh.
Trong hệ sinh thái của Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam, những giải pháp ứng dụng Web3 đã xuất hiện, như Basal Pay của CTCP AlphaTrue Solutions – một nền tảng cho phép chuyển đổi tài sản mã hóa sang tiền pháp định theo thời gian thực, phục vụ du lịch quốc tế và giao dịch xuyên biên giới. Đây là minh chứng rõ ràng: Web3 không còn nằm ở giai đoạn ý tưởng.
Tuy vậy, điều đó không đồng nghĩa với việc Web3 sẽ thay thế hoàn toàn vai trò của các tập đoàn công nghệ lớn. Các nền tảng lớn đang dần tích hợp các thành phần Web3 vào hệ sinh thái Web2 hiện hữu, ví dụ như lưu trữ phi tập trung, cơ chế thanh toán bằng stablecoin hay ví Web3 ẩn trong ứng dụng phổ thông. Điều này cho thấy một xu hướng hợp nhất chứ không đối đầu. Vấn đề không phải là triệt tiêu nền tảng cũ, mà là làm cho người dùng có thêm lựa chọn và thêm quyền kiểm soát thực sự.
Sự nổi lên của tài sản số
Web3 mở ra một mô hình kinh tế mới, nơi giá trị được phân phối trực tiếp và minh bạch hơn. Nếu trong Web2, nền tảng sở hữu phần lớn giá trị tạo ra từ dữ liệu người dùng, thì Web3 đặt ví số làm trung tâm, nơi ghi nhận tài sản, dữ liệu, tương tác và các quyền lợi kinh tế của người dùng.
Một xu hướng nổi bật trong Web3 là token hóa tài sản thực (RWA). Việc đưa các tài sản như bất động sản, hàng hóa, trái phiếu hay tác phẩm nghệ thuật lên Blockchain giúp tăng tính thanh khoản, giảm phụ thuộc vào trung gian và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường cho nhà đầu tư nhỏ lẻ. Những con số thị trường gần đây cho thấy quy mô RWA toàn cầu đã đạt hàng tỉ USD và vẫn đang tăng. Đây không chỉ là bước tiến về công nghệ, mà còn về cấu trúc tài chính, khi tài sản được số hóa và giao dịch linh hoạt hơn.
Việt Nam có đủ điều kiện để tham gia sâu vào xu hướng này. Hệ sinh thái ngân hàng số phát triển, thanh toán trực tuyến phổ biến và nhu cầu chuyển đổi số trong doanh nghiệp ngày càng lớn. Thách thức nằm ở việc xây dựng hành lang pháp lý phù hợp và bảo đảm an toàn khi những mô hình Web3 tiến gần hơn tới đời sống kinh tế.
Hành lang pháp lý và vị thế của Việt Nam
Năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong quá trình hoàn thiện chính sách cho kinh tế số tại Việt Nam. Luật Công nghiệp Công nghệ số chính thức được thông qua, tạo nền tảng pháp lý đầu tiên cho tài sản số, công nghệ Blockchain và các mô hình kinh tế số mới. Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị tiếp tục nhấn mạnh vai trò của khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số như trụ cột phát triển quốc gia, cho phép công nghệ mới như Blockchain được xem xét trong chiến lược dài hạn.
Một mốc đáng chú ý là Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa, có hiệu lực từ ngày 9/9/2025. Đây là bước chuyển quan trọng từ nghiên cứu sang triển khai thực tiễn, cho thấy Việt Nam đã sẵn sàng thử nghiệm các mô hình kinh tế số mới theo cách làm thận trọng và có kiểm soát. Nghị quyết cũng quy định rõ yêu cầu giao dịch bằng Đồng Việt Nam, các chuẩn về phòng chống rửa tiền, an ninh mạng và công bố thông tin. Cách tiếp cận này nhằm đảm bảo đổi mới diễn ra nhưng không gây rủi ro cho hệ thống tài chính – tiền tệ.
Song song với đó, Quyết định 1131/QĐ-TTg về Danh mục công nghệ chiến lược quốc gia đã đưa Blockchain vào nhóm công nghệ được ưu tiên phát triển. Đây là sự nhất quán cần thiết trong hoạch định chính sách, cho thấy Việt Nam xác định rõ vị trí của những công nghệ mở đường cho nền kinh tế số.
Trong bối cảnh này, sandbox – mô hình thử nghiệm có kiểm soát – trở thành công cụ quan trọng để Việt Nam từng bước tiếp cận và kiểm chứng các mô hình Web3 trước khi mở rộng. Một số địa phương đã triển khai thí điểm các giải pháp như Basal Pay để đánh giá hiệu quả thực tế. Phương thức này cho phép doanh nghiệp thử nghiệm trong phạm vi giới hạn, trong khi cơ quan quản lý có đủ thời gian quan sát, đánh giá và hoàn thiện tiêu chuẩn.
Tuy nhiên, để Web3 phát triển bền vững, nguồn nhân lực là yếu tố then chốt. Web3 đòi hỏi sự kết hợp giữa kiến thức kỹ thuật, pháp lý, tài chính và quản trị rủi ro – những năng lực vốn chưa thật sự dồi dào tại Việt Nam. Đầu tư vào đào tạo và chuẩn hóa kỹ năng sẽ có vai trò quyết định để Việt Nam nhanh chóng bắt kịp cuộc cạnh tranh toàn cầu đang diễn ra.
Web3 đang mở ra một lớp Internet mới, nơi quyền sở hữu và giá trị được phân bổ lại một cách hợp lý hơn. Với những bước tiến về chính sách, hạ tầng và ứng dụng thực tế, Việt Nam đang đứng trước cơ hội để tham gia sớm vào xu thế này thậm chí có thể tạo ra lợi thế trong khu vực.
Nhưng cũng như mọi cuộc chuyển đổi lớn, thành công phụ thuộc vào việc chúng ta có thể cân bằng giữa tốc độ và sự thận trọng, giữa đổi mới và an toàn hay không. Đây là thời điểm để Việt Nam hành động có tính toán, với mục tiêu không chỉ theo kịp mà còn góp phần định hình kỷ nguyên Internet tiếp theo./.