Được xác định là công nghệ chiến lược quốc gia nhưng ngành Blockchain tại Việt Nam đang đối mặt với bài toán thiếu hụt nhân sự chất lượng cao. Trong bối cảnh đó, cuộc thi Vietchain Talents cùng các chương trình phổ cập giáo dục, đào tạo chuyên sâu đang trở thành “mắt xích” quan trọng, kết nối việc bồi dưỡng tài năng với lộ trình phát triển công nghệ chiến lược của quốc gia.
Blockchain được Chính phủ xác định là một trong 11 công nghệ chiến lược theo Quyết định 1131/QĐ-TTg được ban hành ngày 12/6/2025. Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt mục tiêu đến năm 2030 từng bước làm chủ công nghệ chiến lược Blockchain, đồng thời Quyết định 1236/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ cũng đã ban hành Chiến lược Blockchain quốc gia, tạo khung pháp lý và định hướng phát triển rõ ràng.
Quyết định 2815/QĐ-TTg ban hành ngày 28/12/2025 tiếp tục hoàn thiện những định hướng này, nhấn mạnh yêu cầu thúc đẩy các nền tảng số lõi, trong đó có hạ tầng blockchain phục vụ quản lý nhà nước, tài chính số và các dịch vụ công thiết yếu. Tuy nhiên, để hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược tham vọng này, vấn đề tiên quyết và cấp bách nhất là phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
Dù Việt Nam sở hữu nguồn nhân lực công nghệ trẻ dồi dào, được xếp hạng thứ 2 thế giới trên Bảng xếp hạng Freelancer toàn cầu và đạt vị trí 39/193 trong Chỉ số Sẵn sàng AI, thị trường vẫn đang đối mặt với sự thiếu hụt nghiêm trọng về nhân sự có kinh nghiệm chuyên sâu.
Theo Báo cáo Thị trường việc làm Blockchain Việt Nam 2024 của Blockchain Work, chỉ có khoảng 7,8% nhân sự trong ngành blockchain có kinh nghiệm làm việc trên 5 năm. Còn lại là nhân sự trẻ, có kinh nghiệm dưới 1 năm (48,1%), cho thấy rõ ràng khoảng cách giữa năng lực tiềm năng và kinh nghiệm thực tiễn mà thị trường yêu cầu.
Trong bối cảnh đó, Cuộc thi Tìm kiếm tài năng Blockchain Việt Nam: VietChain Talents 2025 ra đời như một hành động cụ thể nhằm góp phần thực hiện nhiệm vụ phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho quốc gia. Đây là cuộc thi Blockchain có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, được đồng tổ chức bởi Ban Cơ yếu Chính phủ, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam (VBA) và Công ty 1Matrix.
Theo ông Trần Việt Hùng, Nguyên Phó Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, Cố vấn Cấp cao VBA, cuộc thi là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, góp phần xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, tạo động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.
Chỉ trong thời gian ngắn sau phát động, Vietchain Talents đã thu hút sự tham gia của hơn 1.000 lập trình viên trẻ toàn quốc cùng tổng giải thưởng lên đến 3,5 tỷ đồng tiền mặt. Trên các phương tiện truyền thông đại chúng ghi nhận sự bùng nổ với hơn 400 triệu lượt tiếp cận toàn cầu.
Hội đồng giám khảo và chuyên môn gồm hơn 20 thành viên đến từ các lĩnh vực quan trọng như cơ yếu, mật mã, tài chính, và công nghệ. Hai hội đồng có sự hiện diện của đại diện từ các cơ quan và tổ chức hàng đầu như Ban Cơ yếu Chính phủ, Bộ Khoa học và Công nghệ, Boston Consulting Group, Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán, Đại học Bách khoa Hà Nội, Học viện Kỹ thuật Mật mã, các doanh nghiệp quốc tế như Tether và Kyber Network.
Chung kết chứng kiến 4 đội thi xuất sắc giành giải nhất ở 4 chủ đề với các dự án mang tính thực tiễn cao, đột phá về công nghệ. Trung tướng Đặng Vũ Sơn, Nguyên Trưởng ban, Ban Cơ yếu Chính phủ, Cố vấn Cấp cao VBA, Giám khảo Cuộc thi, khẳng định: “VietChain Talents 2025 chính là khởi đầu cho hành trình đưa những ý tưởng startup thành hiện thực, xây dựng cộng đồng Blockchain Việt Nam với những hạt nhân tài năng, cùng chung tay với Ban Cơ yếu Chính phủ, VBA, 1Matrix và các đối tác để đưa Việt Nam trở thành một điểm sáng trên bản đồ công nghệ Blockchain thế giới”.
Làm chủ công nghệ với các dự án mang tính thực tiễn cao
Đến từ Học viện Kỹ thuật Mật mã, đội KMASC đã chứng minh rằng bảo mật và chủ quyền dữ liệu là ưu tiên hàng đầu khi giành chiến thắng Track 1 (Blockchain Layer 1) với Hệ thống quản lý văn bằng số. Hệ thống cho phép cấp phát văn bằng điện tử cũng như quản lý các văn bằng chứng chỉ truyền thống đã được số hóa nhờ tích hợp các thuật toán mật mã do Ban Cơ yếu Chính phủ phát triển, bao gồm mã hóa, ký số và chứng thực số ngay từ lõi.
Hiện tại, giải pháp này đã được sử dụng nội bộ để số hóa toàn bộ văn bằng năm 2025 tại Học viện Kỹ thuật Mật mã cho 3 chuyên ngành An toàn thông tin, Công nghệ thông tin, Kỹ thuật Điện tử Viễn thông.
Với giải thưởng nhận về lên tới 1 tỷ đồng, KMASC đang tiếp tục đầu tư mở rộng nghiên cứu sang kiến trúc đa chuỗi, hướng đến việc tích hợp sâu rộng vào mạng lưới chung, nhằm tạo ra một nền tảng Blockchain Layer 1 an toàn có khả năng mở rộng ứng dụng ra toàn Bộ Giáo dục và Đào tạo. Nhóm cũng đặt mục tiêu ứng dụng Layer 1 đã phát triển trong các hệ thống khác như công chứng điện tử, bỏ phiếu điện tử, chuỗi cung ứng và mở rộng việc kết hợp với Root CA của Bộ Khoa học và Công nghệ nếu có nhu cầu.
Xuất phát từ đội ngũ thành viên giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực công nghệ và tài chính, FidaTech chiến thắng Track 2 (CEX-DEX) với Giải pháp Sàn giao dịch Tài sản mã hóa tập trung (VEXTOR). Đội ngũ phát triển sàn giao dịch với hiệu suất cao: xử lý đến 300.000 giao dịch/giây và độ trễ chỉ 0,5 mili-giây, tiệm cận các sàn tài chính truyền thống toàn cầu.
Về kỹ thuật, nền tảng giao dịch phải đáp ứng tiêu chuẩn cao về bảo mật, hiệu suất và trải nghiệm. Với VEXTOR, hơn 80% tài sản được lưu trữ trong ví lạnh với cơ chế đa chữ ký, còn lại trong ví nóng an toàn và được giám sát bằng AI. Hệ thống đạt tốc độ khớp lệnh dưới 1 mili-giây, xử lý 300 triệu USD/ngày và có khả năng phục vụ 5 triệu người dùng thường xuyên. Song song đó, nền tảng luôn duy trì kiểm toán minh bạch, cơ chế dự phòng thanh khoản và kế hoạch kinh doanh liên tục theo chuẩn ISO 22301 và Basel III.
Hệ thống Credit Score cho ví ra đời bởi đội Web3 TraceHub từ Công ty A-Star Group, một vườn ươm khởi nghiệp trong lĩnh vực tài sản số, đạt giải nhất Track 3 (Truy vết Blockchain).
Giải pháp giúp người dùng cá nhân có thể hiểu rõ hơn lịch sử, hành vi và chất lượng của các địa chỉ ví mà họ giao dịch; giúp các tổ chức tài chính có thêm công cụ để cân nhắc khi hợp tác, cho vay hay đầu tư; đồng thời mang lại cho các cơ quan quản lý khả năng theo dõi, phát hiện các dòng tiền bất hợp pháp và truy vết nguồn gốc tài sản để hỗ trợ công tác quản lý thuế.
Với khát vọng xây dựng một cầu nối an toàn, minh bạch và hiệu quả giữa các Blockchain, đội AnyAxis Labs x Decentrio Labs đã xây dựng giải pháp ZkPortal và giành chiến thắng Track 4 (Cầu nối Blockchain). ZkPortal giải quyết nhu cầu truyền tải thông tin và tài sản an toàn, ứng dụng Blockchain trong nước. Sau cuộc thi, ZKPortal đã được mua lại 40% sau đó tái định vị thương hiệu thành Trustless Protocol. Trong thời gian tới, giải pháp sẽ sớm được kiểm thử trước khi đi vào hoạt động trên các hệ sinh thái khác nhau, trong đó có thể bao gồm Mạng VBSN.
Đưa kiến thức Blockchain lan tỏa sâu rộng trong cộng đồng
VBA, 1Matrix cùng các công ty thành viên trong hệ sinh thái đã nhiều lần phối hợp với các trường học trong và ngoài nước như Học viện Ngân hàng, Đại học Quốc gia Hà Nội, Cao đẳng Bách Khoa Ngee Ann Polytechnic Singapore, Trường Trung học Vinschool… để chào đón các bạn học sinh, sinh viên tới tham quan, tìm hiểu về công nghệ Blockchain, Mạng VBSN cũng như trải nghiệm môi trường làm việc thực tế. Từ các bạn trẻ lớp 6 tới học viên các chương trình thạc sĩ, kiến thức về Blockchain trở nên dễ hiểu và hấp dẫn với hành trình trải nghiệm tại Blockchain Gallery và Tượng Satoshi – “cha đẻ” của Bitcoin./.