Phó Cục trưởng A05 cho rằng thị trường tài sản số chỉ có thể phát triển bền vững khi được xây dựng trên nền tảng công nghệ an toàn và minh bạch.
Tội phạm công nghệ cao lợi dụng tính ẩn danh và xuyên biên giới của tài sản số
Sáng 18/7, phát biểu tại Vietnam RWA Summit 2026, Đại tá, TS. Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Trưởng ban An ninh dữ liệu và Bảo vệ dữ liệu cá nhân Hiệp hội An ninh mạng quốc gia đánh giá blockchain, tài sản số, tài sản mã hóa và xu hướng mã hóa tài sản thực (Real World Assets – RWA) đang mở ra nhiều cơ hội mới cho nền kinh tế.
Theo ông, việc ứng dụng công nghệ blockchain có thể góp phần nâng cao tính minh bạch, khả năng truy xuất, giảm chi phí giao dịch, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hình thành các mô hình kinh doanh mới.
Tuy nhiên, đi cùng những cơ hội đó là không ít thách thức đối với công tác quản lý nhà nước, bảo đảm an ninh, an toàn mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao.
Trong môi trường số, dữ liệu, tài sản, danh tính và các giao dịch ngày càng được số hóa và vận hành trên các nền tảng công nghệ. Điều này đặt ra yêu cầu bảo đảm an ninh mạng không chỉ dưới góc độ kỹ thuật mà còn là yêu cầu quan trọng trong bảo vệ an ninh kinh tế, an ninh dữ liệu, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp cũng như bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.
Đại tá Nguyễn Hồng Quân cho biết thực tiễn cho thấy các đối tượng phạm tội đang lợi dụng triệt để đặc tính xuyên biên giới, tính ẩn danh và khả năng dịch chuyển nhanh của tài sản số để thực hiện nhiều hành vi vi phạm pháp luật như lừa đảo đầu tư, chiếm đoạt tài sản, rửa tiền, đánh cắp dữ liệu, tấn công hệ thống, giả mạo nền tảng, giả mạo danh tính, phát tán mã độc, lợi dụng hợp đồng thông minh hoặc che giấu dòng tiền bất hợp pháp.
Đáng lưu ý, nhiều phương thức vi phạm được ngụy trang dưới danh nghĩa đổi mới sáng tạo, dự án công nghệ, nền tảng đầu tư số hoặc các sản phẩm tài chính mới; kết hợp với mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo, công nghệ deepfake và các công cụ số để tạo dựng lòng tin, mở rộng phạm vi tiếp cận và gây thiệt hại cho người dân.
An ninh mạng là điều kiện để tạo dựng niềm tin cho thị trường
Từ thực tiễn công tác bảo đảm an ninh mạng và đấu tranh phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Phó Cục trưởng Cục A05 cho rằng việc phát triển blockchain và tài sản số cần được tiếp cận theo hướng phát triển có kiểm soát, vừa khuyến khích đổi mới sáng tạo, vừa bảo đảm an ninh, an toàn và tuân thủ pháp luật.
Trên cơ sở đó, Đại tá Nguyễn Hồng Quân đưa ra một số định hướng về an ninh mạng đối với thị trường tài sản mã hóa.
Trước hết, an toàn, an ninh mạng phải được coi là nền tảng của mọi mô hình công nghệ mới. Mọi nền tảng blockchain, tài sản số hay tài sản mã hóa cần được thiết kế theo nguyên tắc “an toàn ngay từ đầu”, bảo đảm khả năng bảo vệ dữ liệu, xác thực chủ thể, quản trị rủi ro và ứng cứu sự cố ngay từ giai đoạn xây dựng hệ thống.
Đồng thời cần tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường. Việc xác định rõ chủ thể phát hành, đơn vị vận hành, trách nhiệm quản lý dữ liệu, cơ chế kiểm soát giao dịch và bảo vệ người dùng là điều kiện quan trọng để xây dựng thị trường phát triển lành mạnh và bền vững.
Bên cạnh đó cần chuyển mạnh từ tư duy xử lý sau vi phạm sang phòng ngừa từ sớm, từ xa. Công tác bảo đảm an ninh mạng cần chủ động nhận diện các dấu hiệu bất thường, cảnh báo sớm các mô hình có nguy cơ cao, phát hiện kịp thời các hành vi lừa đảo, giả mạo, tấn công mạng, rửa tiền và các hành vi lợi dụng công nghệ để vi phạm pháp luật.
Cuối cùng, cần tăng cường cơ chế phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức liên quan. Những rủi ro trong lĩnh vực blockchain và tài sản số mang tính liên ngành và xuyên biên giới, vì vậy cần xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin, phối hợp cảnh báo, xử lý sự cố, điều tra và hợp tác quốc tế hiệu quả; đồng thời phát huy vai trò của doanh nghiệp công nghệ, tổ chức tài chính và các hiệp hội trong việc bảo vệ hệ sinh thái số.
Phó Cục trưởng Cục A05 nhấn mạnh an ninh mạng không phải là rào cản của đổi mới sáng tạo; ngược lại, an ninh mạng chính là điều kiện để đổi mới sáng tạo phát triển bền vững và tạo dựng niềm tin cho thị trường.
Theo ông, một hệ sinh thái tài sản số chỉ có thể phát triển lâu dài khi được xây dựng trên nền tảng công nghệ an toàn, dữ liệu được bảo vệ, giao dịch minh bạch, chủ thể có trách nhiệm rõ ràng và quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp được bảo đảm.
Về phía Bộ Công an, lãnh đạo Cục A05 cho biết lực lượng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao sẽ tiếp tục chủ động nắm chắc tình hình, tăng cường công tác cảnh báo, phòng ngừa từ sớm, từ xa; phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương, các tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ và các đối tác trong nước, quốc tế nhằm xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh.
Qua đó, vừa bảo đảm an ninh, an toàn trên không gian mạng, vừa tạo điều kiện thuận lợi để các mô hình đổi mới sáng tạo phát triển đúng định hướng, đúng pháp luật, phục vụ hiệu quả sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên số.